* zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;
* zapobiegania zjawiskom niepożądanym: niszczeniu i niewłaściwemu korzystaniu z zabytków, ich kradzieżom, zaginięciom, nielegalnemu wywozowi za granicę;
* kontrolowania stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;
* uwzględniania zadań ochronnych w procesie planowania, zagospodarowania przestrzennego oraz kształtowania środowiska.

    Zgodnie z ustawą istnieją cztery formy ochrony zabytków:

* wpis do rejestru zabytków;
* uznanie za pomnik historii;
* utworzenie parku kulturowego;
* ustalenie wymogów ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

    Ustawa odróżnia zatem ochronę zabytków, która ma być sprawowana przez organy państwowe i opiekę nad zabytkami, sprawowaną przez właścicieli i użytkowników zabytków. Takie ujęcie problematyki ochrony zabytków stanowi naśladownictwo niemieckich wzorców legislacyjnych, w których odróżnia się Denkmalschutz (ochronę zabytków) od Denkmalpflege (opieki nad zabytkami)

    W wielu pracach teoretycznych dotyczących ochrony zabytków pojęcie to definiuje się jednak znacznie szerzej, jako ogół działań podejmowanych wobec zabytków dla zapewnienia zachowania ich substancji zabytkowej i umożliwienia społeczeństwu korzystania z wartości zabytkowych, których zabytki są nośnikami. W takim ujęciu pojęcie ochrony zabytków może być utożsamione z pojęciem konserwacji zabytków.

    Mały słownik ochrony zabytków definiuje ochronę zabytków jako "ogół działań mających na celu zapewnienie zabytkom:

* trwania dum mundus durat (jak długo będzie istniał świat);
* uczestnictwa w kształtowaniu swiadomości indywidualnej i społecznej;
* wypełniania roli składnika współkształtującego środowisko człowieka".

    Z tak szerokiej definicji pojęcia ochrony zabytków wynika, że obejmuje ona:

* formułowanie teorii i zasad konserwatorskich,
* prawodawstwo,
* czynności administracyjne,
* badania nad zastosowaniem nowych środków i metod konserwatorskich,
* badania zabytków,
* współuczestnictwo w planowaniu gospodarczym i planowaniu przestrzennym,
* sporządzanie projektów technicznych,
* wykonywanie prac przy zabytkach,
* bieżące utrzymywanie zabytków i zapobieganie szkodliwym oddziaływaniom,
* upowszechnianie wiedzy o zabytkach,
* organizowanie i wypełnianie społecznej opieki nad zabytkami.

(żródło wikipedia)